Το πρωί του χειμώνα, με το αυτοκίνητο παρκαρισμένο έξω από το σπίτι, το ερώτημα είναι συνήθως ένα: πόση ώρα πρέπει να ζεσταίνω τον κινητήρα πριν φύγω; Για σύγχρονο βενζινοκίνητο ή ντίζελ, η απάντηση είναι ότι δεν χρειάζεται να μείνεις ακίνητος μέχρι να ανέβει ο δείκτης θερμοκρασίας. Αρκούν λίγα δευτερόλεπτα έως περίπου ένα λεπτό για να κυκλοφορήσει το λάδι, και μετά οδηγείς ήρεμα μέχρι ο κινητήρας να φτάσει στη φυσιολογική του θερμοκρασία.
Η διαφορά γίνεται στα πρώτα πέντε με δέκα λεπτά της διαδρομής, όχι στο ρελαντί. Ένας κινητήρας που δουλεύει ελαφρά ζεσταίνεται πιο ομαλά από έναν που μένει ακίνητος για ώρα, και δεν καίει καύσιμο χωρίς να κάνει χιλιόμετρα. Ο παρακάτω οδηγός ακολουθεί τη σειρά των ενεργειών, από την εκκίνηση μέχρι το πρώτο φανάρι, και καταλήγει στα λάθη που βλέπουν συχνά οι μηχανικοί.
Πόση ώρα ρελαντί αρκεί πριν ξεκινήσεις;
Το ρελαντί έχει έναν συγκεκριμένο σκοπό: να φτάσει το λάδι στα εσωτερικά μέρη του κινητήρα πριν ζητήσεις φορτίο. Στα περισσότερα αυτοκίνητα αυτό γίνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Γι' αυτό πολλά εγχειρίδια συστήνουν σύντομη αναμονή και ύστερα ήρεμη κίνηση, όχι ώρες ακινησίας.
Όταν ο κινητήρας είναι κρύος, το λάδι είναι πιο πηχτό και χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο να φτάσει παντού. Τα παλαιότερα αυτοκίνητα με καρμπυρατέρ ή με χειροκίνητο τσοκ θέλουν περισσότερο χρόνο, και εκεί ισχύει ό,τι γράφει το εγχειρίδιο του μοντέλου σου. Αν δεν έχεις εγχειρίδιο, η ήρεμη οδήγηση από το πρώτο λεπτό είναι ασφαλής επιλογή για τα περισσότερα σύγχρονα αυτοκίνητα.
Πριν γυρίσεις το κλειδί ή πατήσεις το κουμπί εκκίνησης, κάνε τα εξής:
- Καθάρισε τη στέγη και το καπό από χιόνι ή πάγο. Ό,τι γλιστρήσει στο παρμπρίζ ή στον δρόμο είναι κίνδυνος για σένα και για τους άλλους.
- Καθάρισε τα τζάμια με ξύστρα και σπρέι αντιπαγετού, και όχι με ζεστό νερό. Ο υαλοκαθαριστήρας μπαίνει σε λειτουργία μόνο όταν η επιφάνεια είναι ελεύθερη, αλλιώς σκίζει το λάστιχο.
- Βάλε τον ανεμιστήρα σε χαμηλή ταχύτητα και τον αέρα στο παρμπρίζ, ώστε να μη θολώνουν τα τζάμια. Ο θάλαμος ζεσταίνεται αργότερα από τον κινητήρα, άρα ο κρύος αέρας τα πρώτα λεπτά είναι φυσιολογικός.
- Ξεκίνα, περίμενε λίγα δευτερόλεπτα έως περίπου ένα λεπτό, και μετά κινήσου ήρεμα.
Γιατί το ρελαντί για δεκαπέντε λεπτά κάνει χειρότερα
Το μακρύ ρελαντί είναι η πιο συνηθισμένη κακή συνήθεια του χειμώνα, και το κάνουν ακόμη και όσοι νομίζουν ότι προστατεύουν τον κινητήρα. Σε χαμηλό φορτίο ο κινητήρας καίει καύσιμο χωρίς να προχωράει, το λάδι ζεσταίνεται αργά και ο θάλαμος μένει κρύος. Στα βενζινοκίνητα με πολλές μικρές διαδρομές, το ημιτελώς καμένο καύσιμο μπορεί να αραιώσει λίγο το λάδι, ενώ στα ντίζελ η αιθάλη συσσωρεύεται πιο εύκολα.
Υπάρχει και θέμα ασφάλειας που δεν πρέπει να παραβλέπεται. Ποτέ μην αφήνεις τον κινητήρα να δουλεύει σε κλειστό γκαράζ ή σε κλειστό χώρο, ακόμη κι αν η πόρτα είναι μισάνοιχτη. Το μονοξείδιο του άνθρακα δεν έχει οσμή και μπορεί να συσσωρευτεί επικίνδυνα σε έναν κλειστό χώρο.
Τα πρακτικά σημάδια ότι ο χρόνος ρελαντί έχει ξεπεράσει το εύλογο είναι συνήθως τα ίδια: βγαίνει πιο έντονη μυρωδιά καυσίμου από την εξάτμιση το πρωί, τα τζάμια θολώνουν με δυσκολία παρά τη θέρμανση, και ο δείκτης δεν ανεβαίνει ποτέ στο μέσο. Αν τα βλέπεις κάθε μέρα, η λύση δεν είναι περισσότερο ρελαντί αλλά πιο σύντομη και ήρεμη αρχή διαδρομής.
Τα πρώτα χιλιόμετρα: στροφές, γκάζι και τι κοιτάς
Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Μια οδηγός ξεκινά στις επτά το πρωί στα Ιωάννινα, με θερμοκρασία λίγο κάτω από το μηδέν, για να πάει στη δουλειά της. Έχει καθαρίσει τα τζάμια πριν την εκκίνηση, περιμένει λίγα δευτερόλεπτα και ξεκινά με ήρεμο γκάζι. Οι στροφές μένουν χαμηλές στις πρώτες ταχύτητες και το αυτοκίνητο δεν φορτώνεται με απότομες επιταχύνσεις.
Σε γενικές γραμμές, κράτα τις στροφές χαμηλά στην αρχή, συνήθως κάτω από τις 2.500 έως 3.000 στροφές ανά λεπτό, και απόφυγε το πλήρες γκάζι μέχρι η θερμοκρασία να μπει στην κανονική περιοχή. Με χειροκίνητο κιβώτιο, πήγαινε σε υψηλότερη ταχύτητα νωρίτερα, ώστε να μη φτάνεις σε υψηλές στροφές. Οι ακριβείς τιμές διαφέρουν ανά κινητήρα, οπότε αυτός είναι οδηγός και όχι κανόνας.
Ο δείκτης θερμοκρασίας στην αρχή ανεβαίνει αργά, και αυτό είναι φυσιολογικό. Στο παράδειγμα, μετά από δέκα λεπτά ο δείκτης έφτασε στο μέσο και η θέρμανση άρχισε να ζεσταίνει. Αν όμως μετά από είκοσι με τριάντα λεπτά οδήγησης ο δείκτης μένει στο κάτω μέρος, αυτό είναι λόγος να το ελέγξεις, όπως εξηγείται παρακάτω.
Ντίζελ με φίλτρο σωματιδίων: πότε οι μικρές διαδρομές γίνονται πρόβλημα
Τα περισσότερα σύγχρονα ντίζελ έχουν φίλτρο σωματιδίων (DPF) που μαζεύει την αιθάλη. Για να καθαρίζει, ο κινητήρας χρειάζεται κάθε τόσο να δουλέψει για λίγα λεπτά σε υψηλότερη θερμοκρασία εξαγωγής, ώστε η αιθάλη να καεί. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε διαδρομή με σταθερή ταχύτητα, και όχι σε μικρές μετακινήσεις των δέκα λεπτών.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν κάνεις κάθε μέρα μόνο σύντομες διαδρομές και σταματάς πριν ζεσταθεί πλήρως το σύστημα. Ένα ντίζελ που κάνει κυρίως μικρές μετακινήσεις μέσα στην πόλη, όπως σχολείο και δουλειά, είναι το πιο συνηθισμένο προφίλ που δυσκολεύει το φίλτρο. Όταν το φίλτρο γεμίσει και δεν καθαριστεί, μπορεί να ανάψει η ένδειξη στον πίνακα και να χάσεις ισχύ.
Τι κάνεις αν ανάψει η ένδειξη του φίλτρου
Μην την αγνοείς. Αν ανάψει μόνο η ένδειξη καθαρισμού, συνήθως αρκεί μια μακρύτερη διαδρομή με σταθερή ταχύτητα για αρκετά λεπτά, σύμφωνα με όσα ορίζει το εγχειρίδιο. Αν ανάψει κόκκινη ένδειξη ή χάσεις αισθητά ισχύ, πήγαινε σε συνεργείο πριν το πρόβλημα μεγαλώσει, γιατί η καθυστέρηση κάνει την επέμβαση πιο δύσκολη και πιο ακριβή.
Λάδι, μπαταρία και τι ελέγχεις πριν τον πρώτο παγετό
Πριν το πρώτο κρύο, υπάρχουν τρία πράγματα που αξίζει να ελέγξεις μόνος σου, χωρίς εργαλεία. Το πρώτο είναι το λάδι. Κοίτα στο εγχειρίδιο την προδιαγραφή και το ιξώδες που ζητά ο κατασκευαστής, για παράδειγμα κάτι σαν 0W-20 ή 5W-30. Το πρώτο νούμερο με το γράμμα W δείχνει πόσο ρευστό είναι το λάδι στο κρύο, και ένα λάδι με τη σωστή προδιαγραφή κυκλοφορεί πιο εύκολα τις πρώτες στιγμές.
Το δεύτερο είναι η μπαταρία. Στο κρύο η διαθέσιμη χωρητικότητά της πέφτει, ενώ η εκκίνηση ζητά περισσότερη ενέργεια. Αν η μπαταρία είναι αρκετά παλιά, αξίζει να τη ζητήσεις να την ελέγξουν σε συνεργείο ή σε κατάστημα με ηλεκτρολογικό έλεγχο πριν τον πρώτο παγετό. Οι μικρές διαδρομές με φώτα, θέρμανση και καθαριστήρες ανοιχτά αφήνουν τη μπαταρία με λιγότερη φόρτιση.
Το τρίτο είναι το ψυκτικό υγρό. Έλεγξε τη στάθμη στο δοχείο όταν ο κινητήρας είναι κρύος, και μην ανοίξεις ποτέ το καπάκι όταν είναι ζεστός. Η αντιψυκτική προστασία απαιτεί συγκεκριμένη σύνθεση, και αν δεν ξέρεις τι έχεις βάλει, καλύτερα να το ελέγξει συνεργείο.
Αν καταγράφεις τα service και τις αλλαγές λαδιού στο CarDiary, βλέπεις πότε έγινε η τελευταία αλλαγή πριν το κρύο και δεν χρειάζεται να θυμάσαι μόνος σου τα χιλιόμετρα.
Λάθη που βλέπεις κάθε χειμώνα στον δρόμο
- Ζεστό νερό στο παγωμένο τζάμι. Η απότομη διαφορά θερμοκρασίας μπορεί να ραγίσει το γυαλί.
- Υαλοκαθαριστήρες σε παγωμένη επιφάνεια. Το λάστιχο σκίζεται και ο μοτέρ του καθαριστήρα κουράζεται άσκοπα.
- Οδήγηση με χιόνι στη στέγη. Όταν γλιστρά στο παρμπρίζ μέσα στη διαδρομή, χάνεις ορατότητα ακριβώς τη στιγμή που τη χρειάζεσαι.
- Κινητήρας αναμμένος σε κλειστό γκαράζ, για να ζεσταθεί το αυτοκίνητο πριν βγεις.
- Πλήρες γκάζι τα πρώτα λεπτά, ειδικά όταν η πίεση των ελαστικών έχει πέσει με το κρύο.
Όταν ο κινητήρας δεν ζεσταίνεται ποτέ
Υπάρχει και η αντίστροφη περίπτωση: ο κινητήρας δουλεύει κανονικά, αλλά ο δείκτης θερμοκρασίας δεν φτάνει ποτέ στο μέσο, ακόμη και μετά από μισή ώρα οδήγησης. Η πιο συνηθισμένη αιτία είναι ο θερμοστάτης που έχει κολλήσει ανοιχτός και αφήνει το ψυκτικό να κυκλοφορεί συνεχώς κρύο. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερη θερμότητα στον θάλαμο και πιο αργή ζέστη από τη θέρμανση.
Πρακτικά, αν μετά από μισή ώρα οδήγησης ο δείκτης μένει στο κάτω μέρος ή η θέρμανση παραμένει χλιαρή, κάλεσε συνεργείο για έλεγχο του θερμοστάτη και της στάθμης ψυκτικού. Δεν είναι κάθε αργή άνοδος βλάβη, αλλά η σταθερή έλλειψη ζέστης είναι σήμα που δεν πρέπει να αγνοηθεί πριν από έναν χειμώνα με παγετό.
Συχνές ερωτήσεις για το ζέσταμα του αυτοκινήτου
Πρέπει να ζεσταίνω το αυτοκίνητο κάθε πρωί;
Όχι για πολλά λεπτά. Λίγα δευτερόλεπτα έως περίπου ένα λεπτό αρκούν για να κυκλοφορήσει το λάδι, και μετά η ήρεμη οδήγηση ζεσταίνει τον κινητήρα πιο αποτελεσματικά από το ρελαντί.
Είναι καλό το απομακρυσμένο ξεκίνημα με τηλεκοντρόλ;
Βοηθά να ξεπαγώσει ο θάλαμος, αλλά ο κινητήρας ζεσταίνεται πιο αργά χωρίς φορτίο. Ισχύουν τα ίδια όρια: όχι σε κλειστό χώρο και όχι για ώρες.
Τι λάδι να βάλω για τον χειμώνα;
Ακολούθησε την προδιαγραφή του εγχειριδίου. Το πρώτο νούμερο με W δείχνει πόσο εύκολα ρέει το λάδι στο κρύο, και αυτό είναι το πιο σημαντικό για τις πρώτες στιγμές.
Πότε πρέπει να ανησυχώ για το φίλτρο σωματιδίων;
Όταν ανάψει κόκκινη ένδειξη, όταν ο κινητήρας χάνει ισχύ ή όταν η ένδειξη καθαρισμού επιμένει μετά από μακρύτερες διαδρομές. Τότε η επίσκεψη σε συνεργείο είναι προτιμότερη από την καθυστέρηση.
