Τα τακάκια φρένων χρειάζονται αλλαγή όταν το υλικό τριβής φτάσει περίπου στα 3 mm, ή νωρίτερα αν το αυτοκίνητο δείχνει σημάδια φθοράς. Ο οδηγός που ρωτάει πότε να τα αλλάξει θέλει συνήθως μια απάντηση που μπορεί να ελέγξει μόνος του, χωρίς να εξαρτάται από το συνεργείο. Η απάντηση βασίζεται σε τρία πράγματα: το πάχος του υλικού, τον ήχο στο φρενάρισμα και την απόκριση του πεντάλ.
Ο πιο απλός έλεγχος γίνεται στην επόμενη συντήρηση, όταν ο τροχός είναι ήδη ανοιχτός ή όταν βλέπεις τα τακάκια από τις ακτίνες της ζάντας. Τακάκια κάτω από 3 mm χρειάζονται αλλαγή σύντομα, και ιδιαίτερα πριν από ταξίδι με βροχή ή ορεινό δρόμο. Παρακάτω φαίνεται πώς μετράς, τι σημαίνει το αποτέλεσμα και ποιες λεπτομέρειες αλλάζουν την εικόνα.
Πόσο πάχος έχουν τα τακάκια όταν πρέπει να αλλάξουν;
Ένα καινούργιο τακάκι έχει πάχος υλικού που συχνά ξεπερνά τα 10 mm, ανάλογα με το μοντέλο και τον κατασκευαστή. Καθώς φθείρεται, το υλικό λιγοστεύει μέχρι το σημείο όπου η μεταλλική βάση πλησιάζει τον δίσκο. Πολλοί κατασκευαστές αναφέρουν ελάχιστο πάχος στο εγχειρίδιο, και στα περισσότερα αυτοκίνητα το όριο κυμαίνεται από περίπου 2 έως 3 mm.
Το 3 mm είναι ασφαλές σημείο για να προγραμματίσεις την αλλαγή, γιατί αφήνει περιθώριο πριν φτάσεις στο μέταλλο της βάσης. Δεν είναι νόμος που ελέγχει η Τροχαία ή το ΚΤΕΟ με αυτόν τον τρόπο, αλλά πρακτικό όριο για να μην πληρώσεις ζημιά στον δίσκο. Για το ακριβές όριο του δικού σου αυτοκινήτου κοίτα το εγχειρίδιο ή ρώτα το συνεργείο.
Το υλικό δεν φθείρεται ομοιόμορφα. Η εσωτερική πλευρά του τακακιού, δηλαδή αυτή που βλέπει προς το κέντρο του αυτοκινήτου, συχνά τελειώνει νωρίτερα λόγω της κατεύθυνσης του δίσκου και της θέσης του εμβόλου. Μέτρα και τις δύο πλευρές, γιατί το ένα κομμάτι μπορεί να είναι στα 5 mm ενώ το άλλο είναι ήδη στα 2,5 mm.
Ένας οδηγός με Opel Corsa κάνει καθημερινά διαδρομή 40 χιλιομέτρων μεταξύ Αττικής Οδού και κέντρου της Αθήνας. Στο service του Νοεμβρίου το συνεργείο μετράει 4 mm στα μπροστινά και 6 mm στα πίσω. Δεν χρειάζεται αλλαγή ακόμη, αλλά ο οδηγός ζητάει να τα ξαναδεί στον επόμενο έλεγχο και να μετρά ξανά πριν τον χειμώνα.
Ποια σημάδια δείχνουν ότι τα τακάκια φθάνουν στο τέλος;
Το πιο γνωστό σημάδι είναι το τσίριγμα. Πολλά τακάκια έχουν μεταλλική γλωττίδα φθοράς που ακουμπά στον δίσκο όταν το υλικό λιγοστεύει, και βγάζει έναν οξύ ήχο. Αυτός ο ήχος δεν είναι βλάβη αλλά προειδοποίηση, και καλό είναι να μην τον αγνοείς για εβδομάδες.
- Τσίριγμα ή οξύς ήχος όταν φρενάρεις, ακόμη και με μέτρια πίεση.
- Τρίξιμο ή βούισμα που δεν σταματά, ιδιαίτερα όταν το αυτοκίνητο είναι κρύο.
- Μακρύτερη διαδρομή του ποδιού στο φρένο πριν αρχίσει να πιάνει.
- Τρέμουλο στο τιμόνι ή στο πεντάλ, που συχνά δείχνει φθαρμένους ή στρεβλούς δίσκους.
- Το αυτοκίνητο τραβάει προς τη μία πλευρά όταν φρενάρεις.
- Ανάβει η λυχνία φρένων ή ABS στον πίνακα οργάνων.
Αν ακούς γρατζουνιά σαν μέταλλο πάνω σε μέταλλο, σταμάτα να οδηγείς και πήγαινε σε συνεργείο. Σε αυτό το στάδιο το υλικό του τακακιού έχει τελειώσει και ο δίσκος έχει ήδη γρατζουνιστεί. Η επισκευή τότε γίνεται πιο ακριβή, γιατί συχνά χρειάζονται και δίσκοι μαζί με τα τακάκια.
Πώς ελέγχεις το πάχος χωρίς να βγάλεις τον τροχό;
Στα περισσότερα αυτοκίνητα μπορείς να δεις μέρος του τακακιού από το άνοιγμα της ζάντας, χωρίς εργαλεία. Χρειάζεσαι φακό και λίγο φως της ημέρας. Ποτέ μην δουλεύεις κάτω από αυτοκίνητο που στηρίζεται μόνο στον γρύλο, γιατί ο γρύλος δεν είναι στήριγμα για εργασία.
- Παρκάρεις σε επίπεδο σημείο, βάζεις το χειρόφρενο και σβήνεις τον κινητήρα.
- Κοιτάς μέσα από τις ακτίνες της ζάντας με φακό και βλέπεις την επιφάνεια του τακακιού απέναντι από τον δίσκο.
- Μετράς με χάρακα ή με μετρητή πάχους το υλικό τριβής, χωρίς να συμπεριλάβεις τη μεταλλική πλάκα.
- Επαναλαμβάνεις για τα δύο τακάκια του ίδιου τροχού και για τον άλλο άξονα.
Αν το τακάκι δεν φαίνεται καθόλου ή αν οι ακτίνες κρύβουν την εικόνα, βγάλε τον τροχό με συνεργείο. Το ίδιο ισχύει αν δεν είσαι σίγουρος για το αποτέλεσμα. Μια λανθασμένη μέτρηση μπορεί να σε κάνει να αφήσεις τακάκια που πρέπει να αλλάξουν άμεσα.
Μπροστά ή πίσω: ποια τακάκια φθείρονται πρώτα;
Στα περισσότερα επιβατικά αυτοκίνητα τα μπροστινά τακάκια φθείρονται πρώτα. Το μπροστινό τρένο παίρνει το μεγαλύτερο μέρος της πέδησης, γιατί το βάρος μετατοπίζεται προς τα εμπρός κατά το φρενάρισμα. Ο κανόνας έχει εξαιρέσεις, γι' αυτό ο έλεγχος πρέπει να γίνεται και στους δύο άξονες.
Στην Αττική η κίνηση με συχνές στάσεις στη Συγγρού, στη Βασιλίσσης Σοφίας ή στον Κηφισό κάνει τα μπροστινά τακάκια να δουλεύουν συνεχώς. Σε μακριές κατάβασεις με συνεχές φρενάρισμα, όπως σε ορεινούς δρόμους της Ηπείρου ή της Πελοποννήσου, η θερμότητα φθείρει το υλικό γρηγορότερα και μπορεί να μειώσει την απόδοση. Ένας οδηγός που κάνει τέτοιες διαδρομές συχνά πρέπει να ελέγχει τα τακάκια πιο συχνά από όσο προβλέπει ο γενικός κανόνας.
Τα πίσω τακάκια συνήθως κρατάνε περισσότερο και μπορεί να είναι λεπτότερα ή ακόμη και ίδια με τα μπροστινά, αν το αυτοκίνητο έχει άλλο σύστημα φρένων. Στα μοντέλα με πίσω δίσκους και τακάκια, η διαφορά φθοράς εξαρτάται από τη σύνθεση του αυτοκινήτου. Γι' αυτό το πάχος πρέπει να μετριέται και στους δύο άξονες.
Τι κάνεις όταν τα τακάκια τσιρίζουν αλλά έχουν ακόμα πάχος;
Τα καινούργια ή υγρά τακάκια τσιρίζουν συχνά τις πρώτες φορές που φρενάρεις το πρωί. Η υγρασία, η σκόνη και η σκουριά στην επιφάνεια του δίσκου δημιουργούν λεπτό στρώμα που φεύγει μετά από λίγα φρεναρίσματα. Τις βροχερές μέρες του χειμώνα στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη το φαινόμενο είναι συχνό και δεν σημαίνει πάντα βλάβη.
Αν ο ήχος επιμένει για μερικές μέρες, ή αν συνοδεύεται από δόνηση ή μειωμένη απόκριση, κάνε έλεγχο. Ένα καινούργιο ζευγάρι τακακιών χρειάζεται επίσης σύντομη περίοδο προσαρμογής: μερικά ήπια φρεναρίσματα από μέτρια ταχύτητα, χωρίς απότομο σταμάτημα. Έτσι το υλικό αποκτά σωστή επαφή με τον δίσκο και η πέδηση γίνεται ομοιόμορφη.
Λάθη που κάνουν οι οδηγοί με τα τακάκια
Τα περισσότερα προβλήματα προέρχονται από λάθη που θα μπορούσαν να αποφευχθούν με έναν απλό έλεγχο. Πρόσεξε ιδιαίτερα τα παρακάτω.
- Αλλάζουν μόνο τα τακάκια και αφήνουν δίσκους κάτω από το ελάχιστο πάχος ή με βαθιά αυλάκια.
- Αγοράζουν τα φθηνότερα τακάκια χωρίς να ελέγξουν ότι ταιριάζουν στην προδιαγραφή του μοντέλου τους.
- Αγνοούν το τσίριγμα για εβδομάδες και ασχολούνται μόνο όταν ανάψει η λυχνία.
- Δεν ελέγχουν το υγρό φρένων, που με τον καιρό απορροφά υγρασία και χάνει απόδοση.
- Δεν θυμούνται πότε έγινε η τελευταία αλλαγή και αλλάζουν τα τακάκια πολύ αργά ή πολύ νωρίς.
Το τελευταίο λάθος είναι το πιο εύκολο να αποφευχθεί. Το CarDiary μπορεί να κρατά το ιστορικό συντήρησης του αυτοκινήτου σου, ώστε να βλέπεις την ημερομηνία της τελευταίας αλλαγής τακακιών και να προγραμματίζεις τον επόμενο έλεγχο πριν έρθει ο χειμώνας.
Συχνές ερωτήσεις για τα τακάκια φρένων
Πόσο κρατούν τα τακάκια φρένων;
Η διάρκεια εξαρτάται από το στυλ οδήγησης, το υλικό και το αν οδηγείς κυρίως στην πόλη. Δεν υπάρχει σταθερή απόσταση που ισχύει για όλους, γι' αυτό ο έλεγχος του πάχους είναι πιο αξιόπιστος από τα χιλιόμετρα.
Πρέπει να αλλάξω και τους δίσκους μαζί με τα τακάκια;
Όχι πάντα. Αν ο δίσκος είναι πάνω από το ελάχιστο πάχος και δεν έχει βαθιά αυλάκια, συνήθως αρκεί η αλλαγή των τακακιών. Το συνεργείο θα το μετρήσει και θα σου πει.
Περνάει το αυτοκίνητο το ΚΤΕΟ με φθαρμένα τακάκια;
Αν η απόδοση του φρένου πέσει κάτω από το όριο στο φρενόμετρο, το αυτοκίνητο δεν περνάει τον έλεγχο. Μην περιμένεις το ΚΤΕΟ για να ελέγξεις τα φρένα σου, γιατί ο έλεγχος γίνεται μόνο σε συγκεκριμένα διαστήματα.
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έχουν τακάκια που φθείρονται;
Ναι, αλλά λιγότερο, γιατί η ανάκτηση ενέργειας στο φρενάρισμα κάνει μεγάλο μέρος της επιβράδυνσης. Τα τακάκια μπορεί να μείνουν ακίνητα για χρόνια και να σκουριάσουν, γι' αυτό ελέγχονται και σε αυτά.