Από την 1η Ιανουαρίου 2028 το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για καύσιμα κτιρίων και οδικών μεταφορών (ETS2) θα μεταφράζει το κόστος του άνθρακα και στις αντλίες. Για τον ιδιώτη οδηγό η αλλαγή θα φαίνεται κυρίως στην τιμή του καυσίμου· για τον επαγγελματία που ζει από χιλιόμετρα, δρομολόγια και παράδοση ενός van, η ίδια ημερομηνία σημαίνει ότι το επόμενο όχημα δεν είναι πια θέμα γούστου, αλλά ρευστότητας και πρόσβασης σε φόρτιση. Η Ελλάδα δεν περιμένει το 2028: με την έγκριση του εθνικού Κοινωνικού Σχεδίου για το Κλίμα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινούν δράσεις που αφορούν άμεσα πολύ μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματικά οχήματα, παράλληλα με το γνωστό «κοινωνικό leasing» για νοικοκυριά.
Τι αλλάζει με το ETS2 στο δρόμο
Το ETS2 επεκτείνει τη λογική του υπάρχοντος συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στον τομέα των καυσίμων που τροφοδοτούν κτίρια και οδικές μεταφορές. Στην πράξη, οι προμηθευτές καυσίμων θα αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών και το κόστος θα περνάει στην αλυσίδα μέχρι τον οδηγό. Για ελαφρύ εμπορικό όχημα που κάνει καθημερινά πολλά χιλιόμετρα σε πόλη ή σε νησιωτική γραμμή, η διαφορά δεν εμφανίζεται μόνο στο τελευταίο γέμισμα· εμφανίζεται στο αν η επιχείρηση μπορεί να αντέξει τον ίδιο όγκο δουλειάς με τον ίδιο παλιό πετρελαιοκίνητο στόλο. Αυτός είναι ο λόγος που το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα σχεδιάστηκε να στηρίζει νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις πριν ενταθούν οι πιέσεις, όχι μετά.
Τι ενέκρινε η ΕΕ για τις μεταφορές
Σύμφωνα με την παρουσίαση του ελληνικού σχεδίου, το πακέτο κινητοποιεί περίπου 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032 (με εθνική συμμετοχή), ενώ με ΦΠΑ η δέσμη αγγίζει τα 5,3 δισ. ευρώ· η έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκλειδώνει την υλοποίηση. Για τον κόσμο των οχημάτων ξεχωρίζουν δύο κομμάτια που δεν αφορούν μόνο ιδιωτικά αυτοκίνητα: η επιδότηση απόκτησης επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων από πολύ μικρές επιχειρήσεις και η ανάπτυξη δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης εκεί που η αγορά δεν έχει φτάσει ακόμη.
Το μέτρο για επαγγελματικά ηλεκτρικά οχήματα (μίσθωση ή αγορά) προϋπολογίζεται σε 289 εκατ. ευρώ. Αναμένεται να ωφεληθούν περίπου 14.000 επιχειρήσεις για επιβατικά, ελαφρά και μεσαία van, και περίπου 1.000 επιχειρήσεις μεταφορών και logistics για φορτηγά, σύμφωνα με το επίσημο υλικό του Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου. Η επιδότηση ορίζεται ως ποσοστό επί του κόστους: 40% για επιβατικά, ελαφρά van και οχήματα άνω των εννέα θέσεων (μεσαία van), 30% για βαρέα οχήματα όπως φορτηγά. Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται και επιπλέον στήριξη για εγκατάσταση φορτιστή ιδιωτικής χρήσης στην επιχείρηση — κρίσιμο για όποιον δεν έχει νύχτα σε δημόσιο δίκτυο.
4.400 σημεία φόρτισης: τι σημαίνει για van εκτός Αττικής
Ξεχωριστή γραμμή ύψους 135 εκατ. ευρώ προβλέπει 4.400 δημόσια προσβάσιμα σημεία επαναφόρτισης, κυρίως σε περιοχές όπου σήμερα δεν αναπτύσσεται επαρκώς ιδιωτική υποδομή. Για τον οδηγό επαγγελματικού van σε επαρχία, αυτό το νούμερο είναι πιο σημαντικό από κάθε λίστα «πράσινων» μοντέλων: χωρίς σταθερό σημείο φόρτισης κατά τη διαδρομή ή κοντά στον τελευταίο πελάτη, το ηλεκτρικό εμπορικό μένει θεωρία. Το σχέδιο παρουσιάζει ρητά ότι οι υποδομές θα είναι ανοιχτές και σε επιχειρήσεις, όχι μόνο σε ιδιώτες — κάτι που αλλάζει τον τρόπο που σκέφτεσαι δρομολόγιο αν δεν έχεις δική σου αυλή.
Ποιος οδηγός και ποια επιχείρηση αφορά
Τα κριτήρια ευελιξίας για πολύ μικρές επιχειρήσεις στο σχέδιο (έως εννέα εργαζόμενοι, έως δύο εκατ. ευρώ κύκλος εργασιών) καλύπτουν τον κλασικό μικρό εμπόρο, τον τεχνίτη με service van, την τοπική διανομή τροφίμων, αλλά και μικρά γραφεία courier που σήμερα τρέχουν με ένα δεύτερο χέρι πετρελαιοκίνητο. Δεν πρόκειται για αντικατάσταση ολόκληρου του στόλου των μεγάλων μεταφορικών· το βάρος πέφτει στις χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις που δεν έχουν τμήμα προμηθειών ούτε σύμβουλο ενέργειας. Αν ήδη εξετάζετε ηλεκτρικό εταιρικό αυτοκίνητο ή van, η φορολογική και λειτουργική εικόνα πριν από οποιαδήποτε αίτηση μπορείτε να τη δείτε με τον υπολογισμό φορολογίας εταιρικού αυτοκινήτου του CarDiary — χωρίς να μπερδεύετε το εργαλείο με δημόσιο μητρώο.
Τι κάνετε πριν αλλάξετε όχημα
Τα ακριβή παράθυρα αιτήσεων, οι καταλόγοι επιλέξιμων μοντέλων και οι διαδικασίες δημοσίευσης μέτρων θα οριστικοποιηθούν από τα αρμόδια υπουργεία· το σχέδιο προβλέπει εκκίνηση δράσεων μέσα στο 2026, οπότε η σωστή κίνηση τώρα είναι προετοιμασία, όχι βιαστική αγορά. Κρατήστε σε φάκελο τα στοιχεία κυκλοφορίας, την τελευταία ΚΤΕΟ, τις αποδείξεις service και τον τρόπο που δηλώνετε σήμερα τα έξοδα κίνησης — ιδίως αν είστε σε μικρό στόλο με myDATA. Ελέγξτε αν το επόμενο δρομολόγιό σας «βγαίνει» με νυχτερινή φόρτιση στο γκαράζ ή αν χρειάζεστε δημόσιο σημείο στη διαδρομή· αυτή η απάντηση κρίνει αν το 40% επιδότηση σε van σας λύνει το πρόβλημα ή αν μένετε ακόμη δεμένοι στο ρευστό καύσιμο μέχρι να ωριμάσει το δίκτυο. Για την ημερομηνία επόμενου τεχνικού ελέγχου, ο υπολογισμός ΚΤΕΟ βοηθά να μην συμπίπτει αλλαγή στόλου με ληγμένο πιστοποιητικό.
Όποιος τρέχει δύο ή τρία επαγγελματικά οχήματα χωρίς γραμματεία, μπορεί στο CarDiary να κρατά σε ένα ψηφιακό ημερολόγιο κόστους και προθεσμιών τις ημερομηνίες ΚΤΕΟ, ασφάλειας και τελών, ώστε η μετάβαση προς ETS2 να μην χαθεί μέσα σε χαρτιά service.
ETS2, επιδότηση και καύσιμο: πώς δένουν
Το μήνυμα της πολιτικής είναι συνεπές: πρώτα υποδομή και ανανέωση στόλου για τους ευάλωτους στην αγορά, μετά ισχυρότερη σήμανση του άνθρακα στις τιμές καυσίμων από το 2028. Για μικρή μεταφορική επιχείρηση δεν υπάρχει «σωστό» μοντέλο χωρίς χάρτη δρομολογίων: το ίδιο ηλεκτρικό van στην Αθήνα και σε νησί με λίγα σημεία φόρτισης έχει διαφορετική οικονομία. Το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο δεν αντικαθιστά την εμπορική απόφαση· δίνει χρηματοδοτικό κεφάλαιο και δημόσιες υποδομές ώστε η απόφαση να μην είναι μονόδρομος προς παλιό diesel. Παρακολουθήστε τις επίσημες προκηρύξεις (Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, φορείς υλοποίησης Ταμείου) και μην υπογράφετε μίσθωση «πράσινου» οχήματος πριν δημοσιευτούν οι όροι του μέτρου 24 — διαφορετικά χάνετε τη σειρά προτεραιότητας που σχεδιάστηκε ακριβώς για να σας προλάβει το ETS2.